Nowa seria funtów – pożegnanie z Churchillem?

Bank Anglii pracuje nad projektem nowych banknotów funta szterlinga. Postacie historyczne mają zastąpić motywy przyrodnicze – rośliny, zwierzęta i krajobrazy kojarzone z Wielką Brytanią. Choć do wprowadzenia zmian jeszcze daleka droga, to ich przeciwnicy już alarmują, że szykuje się „wymazywanie brytyjskiej historii” z banknotów GBP.   

Brytyjska dzika przyroda zastąpi postacie historyczne na kolejnej serii banknotów – zapowiedział w oficjalnym komunikacie Bank Anglii. Prace już trwają, a ich pierwsze wyniki wzbudziły spore kontrowersje. Krytycy mówią m.in. o promowaniu „lewicowej ideologii” czy „wymazywaniu historii”.

Postaci historyczne ozdabiają banknoty GBP o różnych nominałach od ponad 50 lat. Nowa seria z wizerunkami nawiązującymi do natury ma być jednak lepiej zabezpieczona przed fałszerstwami i bardziej „neutralna”.  Wybór przyrody to jednak nie decyzja angielskich bankierów, ale głos „ludu”.  

Natura lepsza niż innowacje

Bank Anglii zaprosił wszystkich Brytyjczyków do konsultacji społecznych na temat nowych banknotów. Wzięło w nich udział 44 tys. osób. Do wyboru mieli kilka motywów, które mają ozdobić nową serię banknotów (można było głosować na kilka motywów). Tak wyglądały preferencje ankietowanych:

• natura 60% głosów,
• architektura i zabytki 56%,
• wybitne postacie historyczne 38%,
• sztuka, kultura i sport 30%,
• innowacje 23%,
• przełomowe momenty 19%.

Jakie będą kolejne etapy pracy nad tym projektem? Zespół ekspertów od dzikiej przyrody stworzy listę gatunków zwierząt oraz innych elementów natury (rośliny i krajobrazy), które znajdą się na banknotach. Na lato 2026 r. zaplanowano kolejne konsultacje (tym razem na temat konkretnych motywów przyrodniczych wybranych przez ekspertów). Ostateczną decyzję podejmie prezes Banku Anglii, jednak minie prawdopodobnie kilka lat, zanim nowe banknoty trafią do obiegu. Ich projektowanie, testowanie oraz druk to długi i skomplikowany proces. Jedno się jednak nie zmieni – na nowej serii nadal zobaczmy portret monarchy.

Kto ozdabia brytyjskie banknoty?

Na przedniej stronie angielskich banknotów można zobaczyć wizerunek Królowej Elżbiety II, a na banknotach drukowanych od połowy 2024 r. – aktualnie panującego Karola III. Natomiast na tylnej stronie banknotów znajdziemy postacie historyczne. Każda seria miała innych bohaterów. Kiedyś byli to m.in.  William Szekspir czy Adam Smith, a na obecnych znajdziemy np. Winstona Churchilla czy Jane Austin.

Postaci historyczne na aktualnych banknotach GBP

Nominał	Postać na rewersie	Kim była ta osoba?
£5	Sir Winston Churchill	Premier Wielkiej Brytanii z czasów II wojny światowej, laureat Literackiej Nagrody Nobla
£10	Jane Austen	Jedna z najważniejszych pisarek w historii literatury angielskiej (autorka m.in. Dumy i uprzedzenia)
£20	J.M.W. Turner	Słynny malarz, prekursor impresjonizmu, znany jako „malarz światła”
£50	Alan Turing	Matematyk i kryptolog, jeden z naukowców, który złamał kod Enigmy

Spór o „wymazywanie historii”

I to właśnie zapowiedź usunięcia z banknotów ikon brytyjskiej tożsamości takich jak Winston Churchill wzbudziła najwięcej emocji. Jak relacjonowała BBC, Lee Anderson, poseł z partii Reform UK, określił ten pomysł mianem „absolutnie niedorzecznego” i mówił o „wymazywaniu brytyjskiej historii”. W podobnym tonie wypowiedział się były minister Jacob Rees-Mogg, który podkreślił, że w dobie globalnych zagrożeń oraz trwającej wojny w Europie naród potrzebuje na banknotach wielkich liderów i bohaterów, a nie „wiewiórek i bobrów”. Dla konserwatywnych polityków i komentatorów, takich jak sir John Hayes, decyzja ta jest przejawem „lewicowej ideologii woke”, która – zamiast celebrować narodowe dziedzictwo – wybiera bezpieczną, ale pozbawioną znaczenia symbolikę przyrodniczą.

Kontrowersje wokół angielskiego króla

Warto przypomnieć, że już wcześniej ożywioną dyskusję w Wielkiej Brytanii wzbudziło wprowadzenie do obiegu nowej serii banknotów z wizerunkiem króla Karola III.  Do najgłośniejszych krytyków należał Graham Smith, dyrektor generalny antymonarchistycznej organizacji Republic, który publicznie określił zmianę jako „zbędny wydatek” i „marnowanie pieniędzy podatników” w obliczu trudnej sytuacji gospodarczej kraju. Kurs funta poniżej granicy 5 zł od wielu lat nikogo już nie dziwi, ale od czasu brexitu gospodarka na Wyspach przeżywa trudne chwile. Przeciwnicy monarchii argumentowali też, że w dobie płatności bezgotówkowych i rosnących kosztów życia wymiana banknotów służy jedynie celom PR-owym. Bank Anglii starał się łagodzić te nastroje, ale dla wielu komentatorów wizerunek Karola III na funtach to kolejny symbol anachronicznej instytucji.

Gotówka wciąż ważna dla Brytyjczyków

Popularność płatności bezgotówkowych w Europie systematycznie rośnie, ale banknoty są ważną częścią systemu płatniczego dla wielu Brytyjczyków. Jak podaje Bank Anglii, choć w ciągu ostatniej dekady wykorzystanie gotówki w transakcjach spadło, nadal jest ona preferowaną metodą płatności dla około jednej piątej obywateli Wielkiej Brytanii.   

„Poziom fałszerstw jest niski, ale chcemy mieć pewność, że społeczeństwo nadal może bez obaw posługiwać się gotówką. Nowe banknoty mają wyróżniać najnowsze technologie zabezpieczające oraz duża czcionka i elementy dotykowe, które ułatwią osobom niewidomym i słabowidzącym rozpoznawanie nominałów” – czytamy w komunikacie Banku Anglii.

Jak wyglądały poprzednie serie GBP?

Zanim wprowadzono do obiegu obecne banknoty z tzw. serii G, które wyróżnia materiał produkcji – polimer – funty były papierowe i miały większy rozmiar. Poprzednie serie nie są już prawnym środkiem płatniczym, ale nadal mają wartość kolekcjonerską (więcej o tym, co zrobić z banknotami wycofanymi z obiegu w tekście „Stare pieniądze – gdzie wymienić i jaką mają wartość?”).

Seria D (tzw. „Pictorial series”)

Nominał	Postać na rewersie	Kim była ta osoba?	Data wycofania z obiegu
£1	Isaac Newton	Fizyk i matematyk, sformułował prawo powszechnego ciążenia	11 marca 1988
£5	Książę Wellington	Dowódca, który pokonał Napoleona pod Waterloo, późniejszy premier	29 listopada 1991
£10	Florence Nightingale	Twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa, zasłużona podczas wojny krymskiej	20 maja 1993
£20	William Shakespeare	Najsłynniejszy angielski dramaturg i poeta (autor m.in. Hamleta)	30 września 1993
£50	Christopher Wren	Architekt odpowiedzialny za odbudowę Londynu, zaprojektował katedrę św. Pawła	20 września 1996

 

Seria E (tzw. „Historical series”)

Nominał	Postać na rewersie	Kim była ta osoba?	Data wycofania z obiegu
£5	Elizabeth Fry	Działaczka społeczna, reformatorka więziennictwa	5 maja 2017
£10	Charles Darwin	Przyrodnik, twórca teorii ewolucji	1 marca 2018
£20	Michael Faraday	Fizyk i chemik, odkrywca indukcji elektromagnetycznej	28 lutego 2001
£20	Sir Edward Elgar	Wybitny kompozytor	30 czerwca 2010
£50	Sir John Houblon	Pierwszy prezes Banku Anglii	30 kwietnia 2014

 

Seria F (ostatnia papierowa)

Nominał	Postać na rewersie	Kim była ta osoba?	Data wycofania z obiegu
£20	Adam Smith	Szkocki filozof i ekonomista, autor Bogactwa narodów, uważany za ojca nowożytnej ekonomii	30 września 2022
£50	Matthew Boulton & James Watt	Pionierzy rewolucji przemysłowej, Watt udoskonalił silnik parowy, a Boulton umożliwił jego masową produkcję	30 września 2022

 

---

Przedstawione, w dystrybuowanych przez serwis raportach, poglądy, oceny i wnioski są wyrazem osobistych poglądów autorów i nie mają charakteru rekomendacji autora lub serwisu walutomat.pl do nabycia lub zbycia albo powstrzymania się od dokonania transakcji w odniesieniu do jakichkolwiek walut lub papierów wartościowych. Poglądy te jak i inne treści raportów nie stanowią „rekomendacji” lub „doradztwa” w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 o obrocie instrumentami finansowymi. Wyłączną odpowiedzialność za decyzje inwestycyjne, podjęte lub zaniechane na podstawie komentarza, raportu lub z wykorzystaniem wniosków w nim zawartych, ponosi inwestor. Autorzy serwisu są również właścicielem majątkowych praw autorskich do treści. Zabronione jest kopiowanie, przedrukowywanie, udostępnianie osobom trzecim i rozpowszechnianie treści w całości lub we fragmentach bez zgody autorów serwisu. Zgodę taką można uzyskać pisząc na adres kontakt@walutomat.pl.