Jak dostać odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot?

Zgodnie z unijnym rozporządzeniem linie lotnicze mają obowiązek wypłaty odszkodowania, jeśli twój lot był opóźniony o co najmniej 3 h lub został odwołany później niż 14 dni przed wylotem. Od tej zasady są jednak wyjątki. Sprawdź, kiedy przysługują Ci pieniądze, ile masz czasu na złożenie wniosku oraz jak uniknąć strat na przewalutowaniu tej rekompensaty.

Opóźniony lub odwołany lot nie musi oznaczać tylko straconego czasu i stresu. Zgodnie z przepisami UE za zakłóconą podróż możesz otrzymać odszkodowanie od 250 do 600 euro, a podobne przepisy obowiązują także w wielu krajach spoza wspólnoty. W tym poradniku wyjaśniamy, jak wyglądają procedury i kiedy linia lotnicza może odmówić Ci wypłaty rekompensaty. 

Kiedy przysługuje Ci odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot?

Zgodnie z prawem unijnym masz prawo do rekompensaty finansowej w trzech głównych sytuacjach.

• Opóźnienie lotu: samolot dotarł do portu docelowego z opóźnieniem co najmniej 3 h.
• Odwołanie lotu: linia poinformowała o odwołaniu lotu na mniej niż 14 dni przed planowanym wylotem.
• Odmowa przyjęcia na pokład: taka sytuacja to efekt tzw. overbookingu (linia sprzedaje więcej biletów niż miejsc w samolocie, licząc że część pasażerów zrezygnuje z lotu).

Odszkodowania za loty reguluje Rozporządzenie WE 261/2004. Dotyczy ono wszystkich lotów rozpoczynających się na lotniskach w UE (niezależnie od linii). Ma także zastosowanie na lotniskach poza UE, jeśli lot odbywa się do kraju unijnego i jest obsługiwany przez przewoźnika z Unii Europejskiej. A to oznacza, że jeśli np. Twój lot z Nowego Jorku do Warszawy liniami American Airlines będzie opóźniony o ponad 3 h – unijne rozporządzenie Cię nie dotyczy. Jednak jeśli na tej samej trasie podobne opóźnienie przytrafi Ci się w czasie lotu PLL Lot czy Air France – przysługuje Ci odszkodowanie zgodnie z unijnym rozporządzeniem.   

Ile wynosi odszkodowanie i od czego zależy?

Wysokość rekompensaty jest stała i zależy od długości trasy, a nie od ceny zakupionego biletu.

Długość trasy	Wysokość odszkodowania
Do 1 500 km	250 EUR
Loty wewnątrz UE powyżej 1 500 km oraz inne loty od 1 500 km do 3 500 km	400 EUR
Poza UE powyżej 3 500 km	600 EUR

Skąd to rozróżnienie na loty wewnątrz UE i poza UE? Chodziło o to, aby maksymalne odszkodowanie za wszystkie loty wewnątrz UE wynosiło 400 euro, nawet jeśli odległość między lotniskami przekroczyłaby 3500 km. Na przykład lot na trasie Helsinki – Wyspy Kanaryjskie (region autonomiczny Hiszpanii) to ok. 4 700-4 900 km, a lot z Paryża na Martynikę (francuski departament zamorski) oznacza lot długości ok. 6 850 km.

Przewoźnik ma prawo obniżyć wypłatę o 50%, jeśli zaoferował lot alternatywny, a opóźnienie w dotarciu do celu nie przekroczyło odpowiednio 2, 3 lub 4 godzin. 

Niezależnie od odszkodowania, jeśli opóźnienie wynosi co najmniej 2 godziny, linia lotnicza ma obowiązek zapewnić pasażerom bezpłatne posiłki, napoje oraz dostęp do dwóch darmowych form kontaktu ze światem (rozmowa telefoniczna, faks lub e-mail, przepisy pochodzą z 2004 r., stąd staromodny faks). W przypadku opóźnienia wymagającego noclegu, przewoźnik musi pokryć koszty hotelu i transportu.

Kiedy linia lotnicza może odmówić wypłaty rekompensaty?

Przewoźnik jest zwolniony z obowiązku wypłaty odszkodowania, jeśli zakłócenie lotu wynikało z tzw. okoliczności nadzwyczajnych, na które linia nie miała wpływu. Są to:

• skrajne warunki pogodowe uniemożliwiające bezpieczny lot,
• strajki kontrolerów ruchu lotniczego lub personelu lotniska,
• zagrożenia bezpieczeństwa i niestabilność polityczna,
• zderzenie samolotu z ptakiem (bird strike).

Awarie techniczne wynikające ze zużycia części lub usterki wykryte podczas rutynowej konserwacji nie są okolicznościami nadzwyczajnymi – w takich przypadkach odszkodowanie się należy.

Ile masz czasu na złożenie wniosku w Polsce?

W Polsce roszczenia wobec linii lotniczych przedawniają się po 1 roku od dnia wykonania przewozu (lub dnia, w którym lot miał się odbyć). Reguluje to art. 205c ustawy Prawo lotnicze. Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu na czas rozpatrywania reklamacji przez linię lotniczą (przewoźnik ma na odpowiedź 30 dni od momentu otrzymania zgłoszenia).

Jak złożyć wniosek o odszkodowanie krok po kroku?

1. Zbierz dokumenty: zachowaj karty pokładowe, potwierdzenia rezerwacji oraz rachunki za ewentualne wydatki poniesione z powodu opóźnienia lub odwołania lotu.
2. Ustal przyczynę: poproś o pisemne zaświadczenie o powodach opóźnienia lub odwołania lotu.
3. Złóż formularz: wypełnij oficjalny formularz reklamacyjny na stronie przewoźnika.
4. Czekaj na odpowiedź: linia ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku. 

 

Kiedy dostanę pieniądze w ramach odszkodowania?

Zgodnie ze wspomnianym wcześniej Prawem lotniczym (art. 205c ust. 6), przewoźnik ma 30 dni na rozpatrzenie Twojej reklamacji od momentu jej złożenia. Jeśli linia lotnicza nie odpowie Ci w ciągu 30 dni, w świetle polskiego prawa uznaje się, że reklamacja została uznana w całości. Przepisy nie określają jednoznacznie terminu wypłaty odszkodowania, zwrot „niezwłocznie” (czyli bez nieuzasadnionej zwłoki) interpretowany jest jednak przez sądy w relacjach konsument-usługodawca jako 14 dni. Jeśli z jakiegoś powodu linia lotnicza nie chce wypłacić Ci odszkodowania i musisz odwołać się do Rzecznika Praw Pasażerów (działającego przy Urzędzie Lotnictwa Cywilnego) lub skierować sprawę do sądu – proces wyegzekwowania pieniędzy może potrwać od kilku miesięcy do nawet 1-2 lat. 

Zwrot za bilet vs. odszkodowanie 

Warto pamiętać, że jeśli lot jest odwołany lub zrezygnujesz z opóźnionego lotu to, poza odszkodowaniem, przysługuje Ci także zwrot ceny biletu. Są to jednak dwie zupełnie różne kategorie rekompensaty. Zwrot za bilet to oddanie pieniędzy za usługę, której linia lotnicza nie wykonała. Odszkodowanie to „kara” dla linii i rekompensata dla Ciebie za stracony czas, stres i zepsute plany. 

Jeśli lot został odwołany, sprawa wydaje się prosta: otrzymujesz zwrot ceny biletu, a jeśli linia odwołała lot później niż 14 dni przed wylotem – przysługuje Ci także odszkodowanie. Linia ma także obowiązek zaproponować Ci lot alternatywny (np. następnego dnia lub inną trasą), ale nie musisz się na tę propozycję zgadzać.

Jeśli lot jest opóźniony, sprawy nieco się komplikują. Na odszkodowanie możesz liczyć jeśli samolot dotarł do portu docelowego z opóźnieniem co najmniej 3 h. Prawo do zrezygnowania z lotu i odzyskania pieniędzy za bilet zyskujesz jednak dopiero po upływie 5 h. Jeśli opóźnienie wynosi np. 3,5 godziny, a Ty podejmiesz decyzję „rezygnuję, jadę do domu”, linia nie ma obowiązku zwracać Ci pieniędzy za bilet (nadal masz jednak prawo do odszkodowania). 

Lot opóźniony o ponad 5 h – co obejmuje zwrot za bilet?

W przypadku zwrotu ceny biletu za lot opóźniony o ponad 5 h musisz formalnie poinformować linię lotniczą, że korzystasz ze swojego prawa do rezygnacji z powodu opóźnienia. Możesz to zrobić na stanowisku linii na lotnisku (poproś o pisemne potwierdzenie rezygnacji z opóźnionego lotu) lub przez infolinię, czat czy w aplikacji linii lotnicznej (po wejściu w zarządzanie rezerwacją powinien pojawić się przycisk typu: „Anuluj lot i poproś o zwrot”). 

Zwrot dotyczy pełnej kwoty wpłaconej linii lotniczej, ale nie pokrywa automatycznie innych Twoich strat.

• Co wchodzi w skład zwrotu: pełny koszt biletu zapłacony przewoźnikowi – czyli cena przelotu + opłaty lotniskowe + wykupione usługi dodatkowe (bagaż rejestrowany, wybór miejsca, priority boarding itp.). 
• Przesiadki i loty łączone: jeśli z powodu opóźnienia pierwszego lotu nie zdążysz na kolejny i cała podróż straciła sens, linia musi zwrócić Ci pieniądze za całą trasę.
• Czego NIE obejmuje zwrot za bilet: zwrot nie obejmuje tzw. szkód następczych – np. opłaconego na miejscu hotelu, wynajętego samochodu, biletów na koncert czy utraconego dochodu.

Jeśli rezygnujesz z lotu z powodu opóźnienia ponad 5 h/odwołania, rozporządzenie unijne nakłada na linię sztywny obowiązek zwrotu pieniędzy w ciągu 7 dni. 

Wielka Brytania – zasady po brexicie

Po wyjściu z Unii Europejskiej Wielka Brytania wdrożyła do własnego prawa przepis UK261, który działa niemal identycznie jak rozporządzenie unijne, ale rozliczenia odbywają się w funtach brytyjskich (GBP). Przepisy te obejmują wszystkie loty rozpoczynające się w Wielkiej Brytanii oraz rejsy brytyjskich linii (np. British Airways) z krajów trzecich do Wielkiej Brytanii.

Stawki ryczałtowe za opóźnienie powyżej 3 h wynoszą:

• 220 GBP – dla tras do 1 500 km, 
• 350 GBP – dla tras od 1 500 km do 3 500 km,
• 520 GBP – dla tras powyżej 3 500 km.

Jeśli kurs funta jest na poziomie 5 zł, będzie to odpowiednio 1100 PLN, 1750 PLN i 2600 zł. Są to więc stawki niemal identyczne jak w UE – jeśli kurs EUR/PLN to 4,30 zł, wysokość unijnych odszkodowań po przeliczeniu na złotówki to odpowiednio 1 075 PLN, 1720 PLN i 2580 PLN. 

Odszkodowanie za loty poza UE 

Rozporządzenie WE 261/2004 nie chroni pasażerów w przypadku tras realizowanych w całości poza Unią Europejską przez przewoźników z krajów trzecich, a także rejsów do UE obsługiwanych przez linie pozaeuropejskie. W takich sytuacjach kluczowe są lokalne przepisy kraju wylotu lub siedziby przewoźnika. Oto kilka przykładowych regulacji z różnych krajów. 

• Stany Zjednoczone: prawo federalne nie nakłada na linie lotnicze obowiązku wypłaty odszkodowań za opóźnienia lub odwołania lotów – rekompensaty finansowe są obowiązkowe niemal wyłącznie w przypadku odmowy wejścia na pokład z powodu nadkompletu pasażerów (overbooking).
• Kanada: przepisy APPR (Air Passenger Protection Regulations) przewidują odszkodowania sięgające do 1000 CAD za opóźnienia z winy przewoźnika (ok. 2665 zł, tutaj możesz sprawdzić aktualny kurs CAD/PLN).
• Brazylia: regulacja ANAC 400 w połączeniu z lokalnym kodeksem konsumenckim daje pasażerom prawo do szerokiej opieki na lotnisku, a sądy powszechne powszechnie przyznają zadośćuczynienia za tzw. szkody moralne (dano moral).
• Turcja: tureckie prawo lotnicze (przepisy SHY-PASS) w pełni wzoruje się na standardach europejskich. Za opóźnienia powyżej 3 godzin lub odwołane loty międzynarodowe przysługuje odszkodowanie w wysokości 250, 400 lub 600 EUR (w zależności od dystansu). Kwota ta jest przeliczana i wypłacana w lirach tureckich (TRY) według oficjalnego kursu banku centralnego z dnia zakupu biletu.

Jak odebrać odszkodowanie w euro lub funtach bez strat? 

Unijni przewoźnicy (np. Lufthansa, Ryanair, Wizz Air) ustalają i wypłacają odszkodowania w euro (EUR). Jeśli podasz przewoźnikowi numer tradycyjnego konta w PLN, odszkodowanie zostanie automatycznie przewalutowane po kursie z tabeli bankowej – lepiej unikać takiego rozwiązania, żeby nie stracić na niekorzystnej wymianie. 

Możesz jednak domagać się wypłaty odszkodowania w złotych. We wrześniu 2020 roku sędziowie TSUE (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) wydali orzeczenie (w sprawie oznaczonej nr C-356/19), które jednoznacznie wyjaśnia wątpliwości: masz prawo domagać się odszkodowania w walucie swojego kraju. Przeliczenia kwoty odszkodowania (250, 400 lub 600 EUR) na polskie złote (PLN) dokonuje się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego (NBP) z dnia zapłaty. 

Z kolei linie lotnicze zarejestrowane w Wielkiej Brytanii (np. British Airways, easyJet) wypłacają odszkodowania w funtach (GBP), a przewoźnicy ze Stanów Zjednoczonych (np. American Airlines, United Airlines) – w dolarach amerykańskich (USD). 

Jeśli masz konta walutowe w tych walutach (euro, funt, dolar), warto rozważyć przyjęcie odszkodowania w walucie rozliczeniowej linii i wymianę później, kiedy kurs będzie bardziej atrakcyjny. Różnica 0,05 PLN w cenie euro, przy kwocie odszkodowania 600 euro, pozwala zyskać 30 zł. Załóż darmowe konto w Walutomacie i oszczędzaj na wymianie walut. 

Odszkodowania za lot – praktyka w różnych liniach  

Rozporządzenie WE 261/2004 nakłada na wszystkich przewoźników w UE te same stawki odszkodowań (od 250 do 600 EUR), ale proces wyegzekwowania ich wypłaty wygląda w praktyce inaczej w zależności od linii. Te różnice widać w relacjach i opiniach pasażerów, które można znaleźć na forach internetowych. Oto kilka wskazówek. 

Wizz Air mocno promuje przyznawanie zwrotów w postaci punktów na konto użytkownika (często z premią 120%), skłaniając pasażerów do rezygnacji z tradycyjnego przelewu na konto bankowe.

Ryanair słynie z częstego odrzucania pierwszych wniosków i powoływania się na „nadzwyczajne okoliczności”, co niejednokrotnie zmusza pasażerów do kierowania spraw do sądu lub Rzecznika Praw Pasażerów.

Lufthansa korzysta z mocno zautomatyzowanych systemów, które podczas masowych opóźnień potrafią automatycznie odrzucać zasadne roszczenia i wymuszają na pasażerach składanie odwołań.

PLL LOT co do zasady wypłaca należne środki, jednak sam proces bywa długi ze względu na mocno obciążone działy reklamacji.

 

FAQ – najczęściej zadawane pytania o odszkodowania za loty 

 

Kiedy przysługuje odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot? 

Rekompensata przysługuje, gdy lot opóźni się o minimum 3 godziny, zostanie odwołany na mniej niż 14 dni przed wylotem lub nastąpi odmowa wejścia na pokład (overbooking). Przepisy chronią loty z lotnisk w UE oraz rejsy do Unii obsługiwane przez unijne linie lotnicze.

Ile wynosi odszkodowanie i od czego zależy jego wysokość? 

Kwota odszkodowania jest stała i zależy wyłącznie od długości trasy, a nie od ceny biletu. Wynosi 250 EUR dla lotów do 1500 km, 400 EUR dla tras od 1500 do 3500 km (oraz dłuższych wewnątrz UE) i 600 EUR dla pozostałych lotów poza UE powyżej 3500 km.

Kiedy linia lotnicza może odmówić wypłaty rekompensaty? 

Linia nie płaci, gdy zakłócenie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych: skrajnie niekorzystnej pogody, strajku kontrolerów ruchu, zagrożenia bezpieczeństwa lub zderzenia z ptakiem. Zużycie części i usterki techniczne nie są taką okolicznością, więc w przypadku ich wystąpienia odszkodowanie się należy.

Ile czasu ma pasażer na złożenie wniosku w Polsce? 

W Polsce roszczenia przedawniają się po upływie 1 roku od dnia wykonania przelotu lub dnia, w którym miał się odbyć. Warto pamiętać, że bieg tego terminu ulega zawieszeniu na czas rozpatrywania reklamacji przez linię lotniczą, która ma 30 dni na przekazanie odpowiedzi.

Czym różni się zwrot ceny biletu od odszkodowania?

Zwrot za bilet to oddanie pieniędzy za niewykonaną usługę, do którego prawo zyskujesz po odwołaniu lotu lub opóźnieniu powyżej 5 h. Odszkodowanie (wg prawa unijnego 250-600 EUR) to osobna rekompensata za stracony czas i stres, która przysługuje przy opóźnieniu powyżej 3 h lub odwołaniu lotu na mniej niż 14 dni przed podróżą. 

Czy odszkodowanie przysługuje również za opóźniony lot czarterowy?

Tak. Unijne rozporządzenie WE 261/2004 chroni pasażerów lotów czarterowych (zakupionych w ramach pakietu turystycznego w biurze podróży) na takich samych zasadach, jak pasażerów innych linii. Reklamację składa się bezpośrednio do linii lotniczej realizującej rejs, a nie do biura podróży.

Czy odszkodowanie za lot trzeba wykazać w rocznym rozliczeniu PIT?

Nie. Dla osób prywatnych odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot przyznane na podstawie rozporządzenia WE 261/2004 jest całkowicie zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT). Otrzymanych środków nie zgłasza się do urzędu skarbowego ani nie ujmuje w zeznaniu PIT-37.

---

Przedstawione, w dystrybuowanych przez serwis raportach, poglądy, oceny i wnioski są wyrazem osobistych poglądów autorów i nie mają charakteru rekomendacji autora lub serwisu walutomat.pl do nabycia lub zbycia albo powstrzymania się od dokonania transakcji w odniesieniu do jakichkolwiek walut lub papierów wartościowych. Poglądy te jak i inne treści raportów nie stanowią „rekomendacji" lub „doradztwa" w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 o obrocie instrumentami finansowymi. Wyłączną odpowiedzialność za decyzje inwestycyjne, podjęte lub zaniechane na podstawie komentarza, raportu lub z wykorzystaniem wniosków w nim zawartych, ponosi inwestor. Autorzy serwisu są również właścicielem majątkowych praw autorskich do treści. Zabronione jest kopiowanie, przedrukowywanie, udostępnianie osobom trzecim i rozpowszechnianie treści w całości lub we fragmentach bez zgody autorów serwisu. Zgodę taką można uzyskać pisząc na adres kontakt@walutomat.pl.